Üçüncü havalimanında yabancı cisim takibi, yapay zekâyla yapılacak

0
47

3. Havalimanı için açılan FOD (Yabancı Madde Tespit) sistemi ihalesinde farklı uygulamalar öne çıkıyor. Buna göre ihaleyi kazanan firma 3’üncü havalimanı için kuş tiplerini tespit edecek, ‘mart mı, leylek mi’ 7-8 sınıflandırma yapacak. Buna göre de pist kenarında sesli uyarıcılar olacak.

Üçüncü havalimanında yabancı cisim takibi, yapay zekâyla yapılacak. Sistem, piste giren kuşun türünü tespit edip uzaklaştırmak için farklı desibel kullanacak. Örneğin 3’üncü Havalimanı için kuş tipleri tespit edilecek. Mart mı, leylek mi 7-8 sınıflandırma yapılacak. Buna göre de pist kenarında sesli uyarıcılar olacak. 3. havalimanı için açılan ihalede İsrailli ve ABD’li şirketlerle yarıştıklarını anlatan A-FOD (Akıllı Yabancı Madde Tespit) Sistemi’ni geliştiren ODTÜ TEKNOKENT firması Argosai Kurucu Ortağı Merih Alphan Karadniz, “Farklı uyarı sistemleri bulunmasının nedeni martının korktuğu ses başka, leyleğin ki başka” dedi.

ALANYA’DA KULLANILDI

Türkiye’de ilk kez uygulanan sistemi Gazipaşa Alanya Havalimanı’na kurduklarını belirten Merih Alphan Karadeniz, “Şu ana kadar TÜBİTAK, KOSGEB ve Horizon 2020’den aldığımız destekle bu sistemi geliştirdik. Sistemi Alanya’ya kurmamız için Devlet Hava Meydanları İşletmesi gerekli izinleri verdi. TAV Havalimanı da bütün altyapısıyla bize destek oldu. Havaalanlarında FOD olarak bilinen yabancı cisimlerin günün her saatinde ortaya çıkabildiğini görüyoruz. Bugüne kadar bu kontroller, pistteki trafik durdurulup, görevlilerce yapılıyordu. Ancak, bu metot özellikle yoğun hava alanlarında zaman kaybına ve trafiğin sıkışmasına neden oluyordu. Normalde insan kontrolüyle havalimanlarında ortalama haftada bir FOD bulunabilirken, bu sistemlerin kullanıldığı havalimanlarında bu rakam 25’e 30’a çıkıyor.”

Hürriyet’in haberine göre, 2000 yılında 113 kişinin yaşamını yitirdiği Concorde kazasını hatırlatan Karadeniz, şunları söyledi: “Bir önceki kalkış sırasında uçaktan 30 santimetre boyunda metal strep düşüyor. Concorde da kalkarken bu parça, tekerinden sıçrayıp yakıt tankına çarpıyor. Sonuçta uçak düşüyor, 113 kişi hayatını kaybediyor. Bu yüzden FOD kontrolü çok önemli. Bu işi dünyada çözebilen bizim muadilimiz üç firma var, ikisi radarlı çözümler geliştirirken, dünyada bir tek biz ve bir de Singapurlu bir firma bu işte yapay zekâyı kullanıyor. Radarlı çözümler maliyeti artırdığı için yapay zekâdan faydalanılan çözüm daha öne çıkıyor. Aslında bu sistemin ardında çok büyük bir algoritma var. Çünkü çok zor bir iş. Uçaklar geçiyor, hava koşulları sürekli değişiyor. 4 bin metreye 60 metre genişliğindeki bir alan bu alanın içinde 3 santimetre boyutunda bir parça arıyorsunuz. Her baktığınızda bir değişim varsa, tespit etmeniz gerekiyor. Gerçekten bir FOD mi yoksa yanlış alarm mı? Bu bir yaban hayat mı, bir metal parça mı bunun tipinin de tespit edilmesi gerekiyor.”