Bayram tatilinin uzun olması ve tatil sonrası okul sezonunun açılıyor olması nedeniyle birçok kiÅi bulundukları yerlerden farklı noktalara uzun seyahatler yapmak için yola çıkıyor.
BayrampaÅa Kolan Hastanesi, Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Ãmit ErgenoÄlu, uzun süre hareketsizliÄe neden olacak uçak, otobüs ve araba ile yolculuk yapacak yolcuları, seyahatler öncesi Derin Ven Trombozu (bacak toplardamar pıhtılaÅması) ile ilgili uyararak, almaları gerekli önlemler konusunda bilgiler verdi.
Toplardamar PıhtılaÅması (Derin Ven Trombozu) Nedir?
Toplardamar pıhtılaÅması özellikle büyük toplardamarlar (küçük çaplı olanlarda da karÅımıza çıkabilmektedir) içerisinde kanın pıhtılaÅması ile karÅımıza çıkan, ölümcül, ölümcül olmadıÄında da günlük yaÅantımızı ciddi anlamda etkileyen bir hastalıktır.
Derin ven trombozu, sık olarak bacak toplardamarları içerisinde ortaya çıkar. Tanı konulana dek, sıklıkla karın içi ana toplardamarlara dek çıkabilmektedir. HastalıÄın daha ilerlediÄi durumlarda ise oluÅan toplardamar içi pıhtı (trombus, tromboz), daha küçük parçalara ayrılır (emboli) ve akciÄerlere doÄru hareket ederek, çok daha ciddi bir durum olan pulmoner emboliâye (akciÄer embolisi) neden olur.
Toplardamar PıhtılaÅması (Derin Ven Trombozu) Ne Zaman Olur ve Risk Faktörleri Nelerdir?
Derin ven trombozu, kanın toplardamar içerisinde pıhtılaÅması ile ortaya çıkan bir durumdur. Ãzellikle, bacak toplardamarları içerisinde bulunan kan akımının yavaÅlamasına neden olan durumlar, derin ven trombozu geliÅimi için birer risk faktörü olarak deÄerlendirilmelidir. Bu durumların en baÅında;
- HareketsizliÄe neden olan tüm durumlar,
- Uzun yolculuklar (uçak, araba, otobüs),
- Trafik kazaları,
- Kemik kırıkları,
- Obezite (ÅiÅmanlık),
- YataÄa baÄlı olma (Alzheimer, demans, felç halleri)
- YaÅlılık
- Kanın akım yavaÅlamasına baÄlı olmadan, pıhtılaÅmasına neden olan durumlar özellikle kan pıhtılaÅma bozuklukları (genetik hastalıklar â tromboza eÄilimli durumlar, Faktör V Leiden Mutasyonu (faktör V Leiden mutasyonu ve derin ven trombozu), Hemoglobin C ve S) baÅlıca nedenler arasındadır.
Son yapılan çalıÅmalar ve gözlemler; susuzluÄunda da risk faktörleri arasında olduÄunu ortaya koymuÅtur.
Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Doç.Dr. Mehmet Ãmit ErgenoÄlu seyahatlerin arttıÄı Åu dönemde Derin Ven Trombozu (bacak toplardamar pıhtılaÅması) teÅhisi konmuÅ hastaları tarafından en sık sorulan sorunun uçak ile seyahat edebilir miyim olduÄunu belirtiyor. Gerekli önlemlerin alınması ve bazı noktalara dikkat edilmesi durumunda sorunun cevabının evet olduÄunu belirten Doç.Dr. ErgenoÄlu bu önlemler hakkında bilgi verdi;
Yapılan bilimsel çalıÅmalar, Derin Ven Trombozuânun uzun uçak yolculukları ile olan ilgisini ortaya koymuÅtur. Ekonomi sınıfının azalmıŠolan koltuk mesafesi ve uzun yolculuÄun hareketsizlik etkisi ile bacak toplardamar kan akımı olumsuz etkilenmekte, pıhtılaÅmayı arttıran bir eÄilim gözlenmektedir.
Toplardamar içerisindeki kan akımı pasif bir akım olup, atardamarlarda olduÄu gibi kalbin kas pompasının itici gücü etkili olmamaktadır. Bunun yerine, özellikle diz altında baldır bölgesinde bulunan güçlü kasların pompalayıcı etkisi daha belirgindir. Ancak, uzun uçak yolculuÄunda olduÄu gibi oturmak, baldır kaslarının aktif Åekilde çalıÅmasını engelleyen bir durumdur. Bunun sonucunda da, bacak (özellikle diz altında) toplardamar içerisindeki kan akımı yavaÅlamakta, kan pıhtılaÅmasına zemin hazırlamaktadır.
Bu etkiye, olumsuz olarak katkıda bulunan bir diÄer faktör ise; oturma sırasında dizin arkasından geçen toplardamarın pozisyona baÄlı olarak kıvrılmasıdır. Anatomik olarak, kıvrılmıŠolan bu toplardamar içerisindeki kan akımı belirgin olarak yavaÅlamakta ve pıhtılaÅmaya eÄilimi arttırmaktadır.
Uçak Yolculuklarında Yeterli Sıvı Tüketimine Ãzen Gösterin
Derin Ven Trombozu, susuzluk ile yakından iliÅkilidir. Susuzluk, derin ven trombozu geliÅimi açısından önemli bir risk faktörüdür. Bu nedenle, hareketsizliÄin ön planda olduÄu uzun yolculuklarında, susuz kalmamaya özen gösterilmelidir. Düzenli olarak, su tüketimi ile artan idrar oluÅumu, aynı zamanda uçak içinde tuvalete olan seyahatleri de arttırmakta, derin ven trombozu geliÅimi açısından aslında biraz koruyucu bir rol üstlenmektedir.
Uzun Yolculuklar ve Toplardamar PıhtılaÅması (Derin Ven Trombozu) ile İlgili 5 Ãnemli Tavsiye
- Bol su için ve sık sık tuvalete gidin.
- Alkol almamaya özen gösterin çünkü alkol susuzluk arttırıcı (dehidratasyon) bir etki gösterir.
- Bacak, özellikle de baldır kaslarınızı düzenli hareket ettirin. Gerilme egzersizleri yapabilirsiniz. Bu sayede, yavaÅlamıŠbacak toplardamar kan akımının hızını da arttırmıŠolursunuz. Her 30 dakikada bir, yaklaÅık 20 kere yapınız.
- Uzun uçak yolculukları için özel olarak tasarlanmıÅ, uçuŠçoraplarından alın. Bu çoraplar, tasarımlarının etkisi ile bacak toplardamar kan akımını arttırıcı, dinamik halde tutucu etkilere sahiptir.
- Koltuk seçimi konusunda, koridor tarafını seçmeye özen gösterin. Bu sayede, hareket kolaylıÄının ve sıklıÄının artacaÄından emin olabilirsiniz.
