58 yıl önce bugün: JAL’ın DC-8’i San Francisco Körfezi’ne indi, kimse yaralanmadı
Bundan tam 58 yıl önce, 22 Kasım 1968’de, havacılık tarihinin en sıra dışı kazalarından biri yaşandı. Japan Airlines’ın Tokyo–San Francisco seferini yapan Douglas DC-8-62 uçağı, pistin yaklaşık 4 kilometre önünde San Francisco Körfezi’nin sularına indi. Uçak ne devrildi ne de battı; 107 kişiden hiçbiri yaralanmadı.
Siste yaklaşma
JAL’ın 2 sefer sayılı uçuşunu yapan, “Shiga” adlı ve JA8032 tescilli DC-8, yaklaşık altı aydır hizmetteydi. Uçakta 96 yolcu ve 11 mürettebat bulunuyordu. Kaptan pilot Kohei Asoh, 10 bin saati aşkın uçuş deneyimine sahipti.
San Francisco Uluslararası Havalimanı’na yaklaşma sırasında bölgeyi yoğun sis kaplamıştı. Görüşün son derece kısıtlı olduğu bu koşullarda yaklaşmanın son aşaması, irtifa ve konumun aletlerle titizlikle izlenmesini gerektiriyordu. Anlatılanlara göre uçak, kaptanın çok fazla güvenmediği yeni bir otomatik yaklaşma sistemiyle donatılmıştı.
Pist yerine körfez
Son yaklaşmada mürettebat irtifa ve konum takibini kaybetti; uçak normal süzülüş yolunun altına indi. Pist yerine Coyote Point yakınlarında körfezin sularına temas eden DC-8, yüksek gelgitte derinliği yaklaşık 2,1 metre olan sığ bir bölgeye oturdu.
Uçak iniş takımları üzerinde neredeyse düz bir şekilde dibe yerleşti, kanatları su yüzeyinde ya da hemen üzerinde kaldı. Gövdede tahliyeyi engelleyecek bir parçalanma yaşanmadı. Yolcular kanatlara çıkarıldı ve kurtarma botlarıyla karaya taşındı.
“Hatayı ben yaptım”
Kazanın ardından nedeni sorulan Kaptan Asoh, sisi, uçağın sistemlerini ya da seyrüsefer koşullarını suçlamadı. Yaygın anlatıma göre verdiği yanıt, “Siz Amerikalıların deyişiyle, işi ben berbat ettim” anlamına gelen kısa ve açık bir itiraftı.
Bu yanıt, daha sonra yönetim literatüründe “Asoh Savunması” (Asoh Defense) olarak anılan kavramın çıkış noktası oldu: Hatayı bahane üretmeden ya da sorumluluğu başkasına yüklemeden doğrudan kabul etmek.
55 saat sonra sudan çıkarıldı
Uçak körfezde bırakılmadı. Yaklaşık 55 saat suda kalan DC-8, dört vinç mavnası kullanılarak kaldırıldı; büyük bir yolcu uçağı için oldukça sıra dışı bir mühendislik operasyonuydu.
Muayene ve yapısal onarımların ardından uçak hurdaya ayrılmadı; yeniden uçuşa elverişli hâle getirilerek Japan Airlines’ta hizmete döndü. Anlatılanlara göre uçak 1983’e kadar uçmaya devam etti.
Kaptanın akıbeti
Kaza Kaptan Asoh’un kariyerini bitirmedi, ancak bedelini ödedi: Kaptanlıktan ikinci pilotluğa indirildi, yeniden eğitimden geçti ve emekli olana kadar JAL’da uçmaya devam etti.
Havacılık açısından dersler
Bu olay bir başarı hikâyesinden çok, sonuçları beklenenden çok daha hafif atlatılmış ciddi bir operasyonel hatadır. Binlerce saatlik deneyim tek başına emniyeti garanti etmez; aşırı özgüven, mevcut sistemlerin yeterince kullanılmaması ya da durum farkındalığının kaybı deneyimli bir pilotu bile tehlikeli bir noktaya taşıyabilir.
- Konum ve irtifa farkındalığı: Uçağın süzülüş yoluna ve piste göre konumu sürekli izlenmeli, sapmalar fark edilmeden büyümemeli.
- Yaklaşma sistemlerinin kullanımı: Özellikle düşük görüşte, mevcut otomatik ve seyrüsefer yardımcıları göz ardı edilmemeli.
- Risk yönetimi ve karar: Aletli uçuş koşullarında prosedürlere ve operasyonel limitlere sıkı bağlılık şart; koşullar sağlanmıyorsa pas geçmeye (go-around) hazır olunmalı.
- Mesleki hesap verebilirlik: Hatayı kabul etmek soruşturma ve öğrenmenin ilk adımıdır, ancak kök neden analizinin ve insan faktörlerinin incelenmesinin yerini tutmaz.
Aynı konunun iletişim boyutunu ele aldığımız Havacılıkta İnsan Faktörleri ve İletişim Kopuklukları yazımız da ilginizi çekebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Japan Airlines 2 sefer sayılı uçuşta ne oldu?
22 Kasım 1968’de Tokyo’dan San Francisco’ya gelen JAL’ın DC-8-62 uçağı, yoğun siste yaklaşma sırasında pistin yaklaşık 4 km önünde San Francisco Körfezi’nin sığ sularına indi.
Kazada yaralanan oldu mu?
Hayır. Uçaktaki 96 yolcu ve 11 mürettebat, toplam 107 kişi, kazayı yara almadan atlattı ve botlarla karaya taşındı.
Uçak neden batmadı?
Uçak, yüksek gelgitte derinliği yaklaşık 2,1 metre olan sığ bir bölgeye indi; iniş takımları üzerinde dibe oturdu ve kanatları su yüzeyinde kaldı.
“Asoh Savunması” nedir?
Kaptan Kohei Asoh’un kazanın ardından hatayı bahane üretmeden üstlenmesinden yola çıkan ve yönetim literatüründe hatayı açıkça kabul etmeyi anlatan kavram.
Uçak yeniden uçtu mu?
Evet. Yaklaşık 55 saat sonra vinç mavnalarıyla sudan çıkarılan uçak onarıldı ve JAL’da yeniden hizmete döndü; anlatılanlara göre 1983’e kadar uçtu.