Türkiye lojistiğinde sistemsel tıkanıklığa yol açan beş temel sorun
Türkiye lojistiğinde sistemsel tıkanıklığa yol açan beş temel sorun, sunulan kaynaklarda açıkça tanımlanmış ve bu engellerin transit ticaret potansiyelini nasıl kısıtladığı detaylandırılmıştır:
- Dijital Yetersizlik ve Kırılganlık: Türkiye’nin fiziksel lojistik altyapısı ve filosu dünya standartlarında olsa da, dijital altyapının zayıf ve kesintili olması (örneğin NCTS FAZ-5 sisteminde yaşanan krizler) gümrük kapılarında kilitlenmelere yol açmaktadır. Ayrıca, havayolları ile geçici depolama yerleri arasında veri uyumlu bir dijital entegrasyonun eksikliği, yüklerin sisteme hızlı işlenmesini engellemektedir.
- Vize Engeli: Özellikle Avrupa Birliği’nin vize ambargosu nedeniyle sektörde “yük var, şoför yok” durumu yaşanmaktadır. Bu sorun, pazar payının yerli taşımacılardan yabancı taşımacılara kaymasına neden olmaktadır.
- Kronik Rota Tıkanıklıkları: Belirli stratejik noktalarda operasyonel kapasite yetersizliği nedeniyle ciddi beklemeler yaşanmaktadır. Kaynaklar bu tıkanıklıklara şu somut örnekleri vermektedir: Mersin’de 15 gün gemi beklemesi, Sarp Sınır Kapısı’nda 25 km TIR kuyruğu ve Kapıkule’de 90 saat sınır nöbeti.
- Bürokratik Yavaşlık ve Zihniyet: Rakipler “hız” odaklı bir yapıya sahipken, Türkiye’de gümrük süreçleri hız yerine aşırı kontrol odaklı bir bürokratik yapıya sahiptir. Gümrüklerdeki yoğun fiziki kontroller ve manuel süreçler, lojistik akışı üzerinde bir “Kum Saati” etkisi yaratarak süreci öngörülemez kılmaktadır.
- Yüksek Riskli İşleyiş ve Caydırıcı Yaptırım Baskısı: Basit evrak hatalarının dahi ağır ceza soruşturmalarına dönüşebilmesi, firmalar için öngörülemez ve riskli bir çalışma ortamı yaratmaktadır. Bu belirsizlik, uluslararası dev şirketlerin (Apple, Samsung vb.) Türkiye üzerinden transit operasyon kurma isteğini zayıflatmaktadır.
Özetle bu durum, çok güçlü motoru olan bir uçağın, navigasyon sisteminin bozuk olması veya uçuş izni prosedürlerinin aşırı yavaşlığı nedeniyle pistte takılı kalmasına benzemektedir; fiziksel kapasite tam olsa da sistemsel engeller havalanmayı önlemektedir. 
