BoÄaziçi Ãniversitesi tarafından Türkçeye uygun ergonomik ve optimal olarak geliÅtirilen E-Klavye, Türk Standardları Enstitüsü tarafından âAlfasayısal Türkçe E-Klavyenin Temel YerleÅim Düzeniâ adı ve TS 13771 koduyla tescillendi. ââTürkiyeânin milli klavyesiââ on parmak yazım ilkeleri göz önüne alınarak tasarlandı. SaÄlık ve konfor açısından kullanıcılara avantaj saÄlayan E-Klavyeâde hızlı yazım performansı da öne çıkan özellikler arasında yer alıyor. GeliÅtirilen klavyenin mucidi Prof. Dr. Mahmut EkÅioÄlu, E-Klavyeânin âileri teknoloji ve yöntemlerle geliÅtirilmiÅ, deneye ve matematiÄe dayalı, dünyanın en bilimsel klavyesiââ olduÄunu belirtti.
BoÄaziçi Ãniversitesiânde Türk diline özel, ergonomik ve verim artırıcı olarak tasarlanan E klavyenin mucidi BoÄaziçi Ãniversitesi Endüstri MühendisliÄi Bölümü ÃÄretim Ãyesi ve BoÄaziçi Ãniversitesi Ergonomi Laboratuvarı Kurucu Direktörü Prof. Dr. Mahmut EkÅioÄlu, âÃocuklarımızın saÄlıklı geleceÄi ve verimliliÄi için 70 yıl önce tasarlanan F-klavye yerine, günümüzün ileri teknolojisi ve bilimsel yöntemleri ile geliÅtirilmiÅ E-klavye Fatih Projesi için tercih edilmelidirâ ifadelerini kullandı.
TÃBÄ°TAK tarafından da desteklenen E-Klavye, F klavyeye göre daha saÄlıklı, rahat, yormayan ve aynı zamanda hızlı ve ergonomik olması bakımından öne çıkıyor. E-klavye ve F klavyeyi bilimsel ve uygulama açısından karÅılaÅtıran Prof. EkÅioÄlu, iyi bir klavye tasarımında en önemli ölçütün harflerin klavyedeki daÄılımı olduÄunu ifade etti. EkÅioÄlu, dilin özelliklerini ve on parmak yazım kurallarını göz önünde bulundurarak; harflerin, parmak hız ve hareket kabiliyetine göre, en uygun daÄılımının yazım performansını artırdıÄını ve aynı zamanda saÄlık ve konfor açısından da daha rahat kullanım saÄladıÄını belirtti. Bunun da ancak, E klavyenin tasarımında yapıldıÄı gibi, deneysel ve matematiksel optimizasyon yöntemleriyle baÅarılabileceÄini söyledi.
F klavyenin bugünkü anlamda bilimselliÄini kabul etmenin mümkün olmadıÄını ve iyi bir mühendislik tasarımı olmadıÄını vurgulayan Prof. Dr. Mahmut EkÅioÄlu; âE klavye ise günümüz ileri teknolojisi, bilimsel bilgi ve yöntemleri ile tasarlandı. SaÄlık ve performans açısından baktıÄımızda E-klavye, dünyada deneye ve matematiÄe dayanan ve aynı zamanda doÄrulama testleri yapılmıŠilk ve tek bilimsel klavyedir.
YaptıÄımız testlerde, E-klavye F klavyeden yüzde 2 kadar daha hızlı bulundu. Bu fark önemli sayılmaz ve iki klavye arasında hız farkı yok denebilir. Ama testlerimiz 30 ila 45 dakika süreli testlerdi. Uzun süreli yazımlarda bu farkın artacaÄı tahmin edilebilir. Ãünkü F klavyede, aÅırı yüklenen iÅaret parmakları uzun süreli yazımlarda yorgunluÄa ve dolayısı ile hızda azalmaya neden olacaktır. E-klavye Q klavyeye göre ise yüzde 25 daha hızlıdırâ ifadelerini kullandı.
Parmakların kapasitelerine göre yazım yükü
E klavyede yazım yükünün parmaklara kapasitelerine göre daÄıtıldıÄına dikkat çeken Prof. Dr. EkÅioÄlu, âE klavye F klavyeye göre daha saÄlıklı, rahat ve yorucu olmayan bir klavyedir. F klavyede harf yerleÅim düzeni günümüz Türkçesine uygun deÄil. F klavye tasarımında kullanılan harf kullanım sıklık sırası: A, E, K, Ä°, M, L, T, R, N, S, I, …. Halbuki günümüz Türkçesinde harf kullanım sıklık sırası Åöyle: A, E, Ä°, N, R, L, K, D, I, M, U, …. GörüldüÄü gibi ilk iki harf hariç sıklık sırası aynı deÄildir. Farklılık yalnızca sıklık sırasında deÄil ayrıca sıklık oranlarındadır. ÃrneÄin günümüz Türkçesinde harf kullanım oranları Åöyle: A(%11,4), E(%9,7), Ä°(%9,1), N(%7,3), … F klavyenin tasarımında kullanılan sıklık oranı (1950´lerin TDK sözlüÄüne göre) ise: A(%14,3), E(%8,8), Ä°(%7,3), N(%4,5),⦠Ayrıca, ikili harf sıklıkları E-klavye tasarımında gözönünde bulundurulmuÅ fakat F klavyede ise bulundurulmamıÅtır.
F klavyede yazım yükü parmaklara dengeli daÄıtılmamıŠve özellikle iÅaret parmakları aÅırı yüklenmiÅtir. Bugünkü Türkçeye göre yazımın neredeyse yarısı (%46) iÅaret parmakları ile yapılmakta ve saÄ ve sol arasında yük farkı bulunmamaktadır. Bu durum yazım yükünün ideal parmak yüklerinden %38 kadar sapmasına neden olmaktadır. E klavyede ise ideal yüklerden sapma sadece %4´tür. F klavye tasarımındaki bu ve benzeri hatalar, parmak tendon hareket miktarının artıÅına ve dengesiz daÄılımına neden olmaktadır. E-klavyede ise, iÅaret parmakları hızlarına uygun olarak %27 oranında; ve sol ve saÄ el, yine kapasitelerine uygun olarak, sırası ile %46 ve %54 oranlarında yüklenmiÅlerdir.
F klavyenin tasarımında âiÅlek parmaklara sık kullanılan harfleri el yordamıyla atamaâ yöntemi kullanıldı. Ne yazık ki bu yaklaÅımda da hatalar yapıldı. Kullanılan yöntem için harf kullanım sıklıkları ve parmak hızları bilgisi gereklidir. Harf sıklıkları yanlıŠhesaplandı ve parmak hızları da deneylerle deÄil tahminlerle belirlendi. Bütün bu bilgiler hatasız olsaydı bile matematiksel optimizasyon ve bilgisayar hesaplama hızı olmadan 32 harfi 32 tuÅa el yordamıyla optimal bir Åekilde atamak imkansızdır. (Seçenek sayısı: 32!=2,63×1035).
F klavyede harf yerleÅim düzeninin optimal olmaması nedeniyle kullanıcı, yazım performansı açısından sorun yaÅayabileceÄi gibi, aynı zamanda özellikle el ve bileklerde karpal tünel sendromu, tendinit ve tenosinovit gibi kas-iskelet sistemi hastalıkları riski ile karÅı karÅıyadır. Bu hastalıklara maruz kalan kiÅiler çalıÅamaz duruma gelir, ve ileri safhalarda, kalıcı olabilecek rahatsızlık ve hatta engellilik durumuyla karÅı karÅıya kalırlar. Bu da ülke ekonomisi ve yaÅam kalitesi açısından son derece önemlidirâ Åeklinde konuÅtu.
Klavyenin asli görevinin yarıÅmak deÄil saÄlıklı, yormayan, rahat, hatasız ve mümkün olduÄunca da hızlı yazmayı saÄlamak olduÄuna dikkat çeken EkÅioÄlu, ââHız tek baÅına bir klavyeyi iyi klavye yapmaz. Ä°yi klavye her Åeyden önce saÄlık riski az olan, az yoran, rahat klavyedir.
F klavye, el-bilek-kol saÄlıÄı açısından riskli bir klavyedir. Konu saÄlık, yaÅam kalitesi ve ülke ekonomisi açısından önemlidir. Ãocuklarımızı ve dolayısı ile gelecek kuÅaklarımızı, bu riskli klavyeyi kullanmak zorunda bırakmayalımâ dedi.
