JET YAKITI KRİZİ EN ÇOK HANGİ ÜLKELERİ VE HAVAYOLLARINI VURDU?

JET YAKITI KRİZİ EN ÇOK HANGİ ÜLKELERİ VE HAVAYOLLARINI VURDU?

Değerli havacılık camiası,

Orta Doğu’daki İran krizi ve Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma nedeniyle jet yakıtı fiyatları son haftalarda neredeyse ikiye katlandı (bazı bölgelerde $80-90’dan $200-220 seviyelerine çıktı). Yakıt, havayollarının operasyonel maliyetlerinin %25-35’ini oluşturduğu için etki çok sert oldu.

En Çok Etkilenen Ülkeler ve Bölgeler:

Asya-Pasifik (En ağır darbe burada): Tayland, Vietnam, Filipinler, Güney Kore, Japonya, Çin, Hindistan ve Avustralya. Bu ülkeler jet yakıtı ithalatında Hürmüz Boğazı’na büyük ölçüde bağımlı. Tayland’da istasyonlarda yakıt kuyrukları ve ihracat kısıtlamaları yaşanıyor. Güneydoğu Asya’da yakıt stoğu riski yüksek, bazı havalimanlarında tedarik sıkıntısı baş gösterdi.

ABD: Jet yakıtı fiyatları galon başına $2.17’dan $4.56’ya fırladı. İç hatlarda ve uzun mesafeli uçuşlarda maliyet baskısı çok yüksek.

Avrupa: Lufthansa, Air France-KLM gibi büyük oyuncular yakıt stoklarının sınırlı olduğunu belirtiyor. Uzun vadeli krizde yakıt tükenme riski var.

Diğer: Avustralya ve Yeni Zelanda da uzun mesafeli rotalarda ciddi etkileniyor.

En Çok Etkilenen Havayolları (Mart 2026 itibarıyla):

United Airlines (ABD): %5 kapasite kesintisi (ayda yaklaşık 250 uçuş), yıllık $11 milyar ek maliyet uyarısı. Fiyatlar %20’ye varan artış riski.

Delta Air Lines & American Airlines (ABD): Her biri Mart ayında yaklaşık $400 milyon ek yakıt maliyeti.

Thai Airways (Tayland): Bilet fiyatlarını %10-15 artırdı, nakit tasarruf moduna geçti. Kriz Mayıs’a sarkarsa sefer azaltma ve rota iptali gündemde.

SAS (İskandinavya): Nisan ayında 1.000 uçuş iptali.

Air New Zealand: 1.100 uçuş iptali (çoğu iç hat), yaklaşık 44.000 yolcu etkilendi.

Cathay Pacific (Hong Kong): Yakıt surcharge’ını ikiye katladı.

Qantas (Avustralya): Uluslararası rotalarda ortalama %5 zam.

Air France-KLM: Uzun mesafeli biletlerde zam, yakıt senaryoları hazırlıyor.

Diğerleri: AirAsia, Air India, Hong Kong Airlines da yakıt surcharge veya zam uyguladı.

Özetle:
Asya havayolları (özellikle Thai Airways, Cathay Pacific) ve ABD’nin büyük üçlüsü (United, Delta, American) şu anda en fazla baskı altında. Kısa vadede bilet fiyatları yükseldi, uzun vadede sefer azaltmaları ve rota değişiklikleri yaygınlaştı.

Kriz ne kadar sürerse etki o kadar derinleşecek. Özellikle Tayland gibi turizm ağırlıklı destinasyonlar hem havayolu hem ziyaretçi tarafında zorlanıyor.