Güçlü bir baba çocuk iliÅkisi, çocuÄu hayata daha güçlü hazırlıyorâ¦
BÄ°LÄ°M, BAÅARININ TEMELÄ°NDE âBABA VARâ DÄ°YOR
Babası akademik yaÅamları ile ilgilenen çocukların, okul hayatında daha baÅarılı olduÄunu biliyor muydunuz? Peki, baba â çocuk etkileÅimi arttıkça çocuÄun matematik zekâsının ve kelime haznesinin yükseldiÄiniâ¦
Belki anneler biraz üzülecek ama Babalar Günü yaklaÅırken babalara haklarını vermek gerekiyor. AraÅtırmalara göre baba ve çocuk arasındaki baÄın kalitesi çocuÄun geliÅiminde çok önem taÅıyor. Peki, babalar iyi bir örnek olmak, çocuÄuyla iliÅkinin kalitesini artırmak için neler yapmalı? DBE DavranıŠBilimleri Enstitüsüânden Uzman Klinik Psikolog Ece Eryılmaz anlatıyor.
Belki haklarında anneler kadar çok yazılmıŠmethiye yok. ÃoÄu zaman kendilerini çocuklarının gözünde ikinci planda da kalmıŠhissedebilirler ama bilimsel araÅtırmalar babaların haklarını onlara teslim ediyor. Ãünkü çocukların babalarıyla kurduÄu iliÅki, kelime daÄarcıÄından analitik zekâya kadar pek çok noktayı biçimlendirmede kritik rol oynuyor.
Ãocukların ruh saÄlıÄının geliÅiminde anne kadar babanın rolünün de çok önemli olduÄunu anlatan DBE DavranıŠBilimleri Enstitüsüânden Uzman Klinik Psikolog Ece Eryılmaz, âBabalar ile yapılan bazı yeni çalıÅmalar, babanın doÄum sonrasında devam edecek ilgisinin doÄum öncesindeki ilgisi ile baÄlantılı olduÄunu göstermektedir. Her ne kadar en baÅından beri kadınların biyolojik ve hormonal olarak anneliÄe hazır olduÄu bilinse de, bebeÄin anne rahmine düÅmesi ile erkeklerde de bazı hormonal deÄiÅimler olmaktadır. Buna raÄmen erkeklerin bebeÄi kucaÄına alır almaz babalık duygusunu hissetmeleri beklenmez. Yapılan araÅtırmalarda özellikle çocuklarıyla daha çok zaman geçiren, fiziksel temas halinde olan ve öz bakımı konusunda yardımcı olan erkeklerde baba rolünün geliÅiminin daha kolay olacaÄı belirtilmektedirâ diyor.
Yapılan araÅtırmalara göre babanın ilgisi ve yakınlıÄı ile büyüyen çocukların akademik performanslarının daha yüksek olduÄunu anlatan Eryılmaz, âBazı çalıÅmalar, babaların çocuklarına akademik yönden ilgi göstermesinin çocuÄa; anne ilgisinden daha fazla akademik baÅarı getirdiÄini belirtiyor. Nitekim, bu çocuklarda okula karÅı olumlu tutumun, motivasyonun ve biliÅsel becerilerin baba ilgisinden yoksun olanlara göre daha yüksek olduÄu bulunmuÅtur.
Babadan ilgi görmenin çocukların öz güveninin artmasına ve kendi iç kontrol mekanizmalarına doÄru orantılı bir katkı saÄladıÄı saptanmıÅtır. Bazı araÅtırmalar ise çocukları ile daha fazla etkileÅimde bulunan babaların çocuklarının matematik zekâlarının olumlu etkilendiÄini ve daha geniÅ bir kelime daÄarcıÄına sahip olduklarını ortaya koymuÅturâ diyor.
Eryılmaz, âÃocuÄun duygusal ve fiziksel ihtiyaçları baba tarafından da karÅılanmalıdır. Mesela çocuÄa sevdiÄini söyleyebilir, sarılabilir, ona gülümseyerek ve ÅakalaÅarak sevgisini somut bir Åekilde ifade edebilir. Aynı zamanda onun yaÅadıÄı problemleri dinleyerek, onu yargılamadan birlikte çözüm yolları bulmaya çalıÅarak ve duyguları hakkında konuÅarak iletiÅim kurabilir.
Bunlar çocuÄun kendini deÄerli görmesine ve güvende hissetmesine yol açar. Ayrıca beslenme konusunda da babaların rolü oldukça büyüktür. ÃocuÄunu besleyen bir baba aralarında yakın bir iliÅki kurulmasını saÄlayacaktırâ dedi.
DıŠdünyanın rehberi baba
Babaların bir diÄer önemli rolünün de ev içinde ve dıŠdünyada bir rehber görevi üstlenmesi olduÄuna dikkat çeken Eryılmaz, âOkul öncesi dönemde babanın çocuÄu dıŠdünyaya hazırlamak için fiziksel oyunlar oynamaya teÅvik etmesi, bir yandan da çocuÄun özerkliÄini kazanması için küçük adımlarla özgüven inÅa etmesi önemlidir. Bu nedenle babalar okul öncesi dönemdeki çocuklarına nasıl giyinmeleri gerektiÄini, eve gelen misafirleri karÅılamayı ve günlük yaÅamdaki hayal kırıklıklarıyla nasıl baÅa çıkabileceklerini öÄretebilirler. Ä°lkokul çaÄında ise çalıÅmaya teÅvik etmek için para yönetimini ya da bir spor / sanat dalını öÄretme konusunda destek olabilirler. Kendi okul deneyimlerini anlatabilirler. Ergenlik döneminde ise babaların ergen ile konuÅmak için hevesli olduÄunu göstermesi, onun kendisi ve hayat hakkındaki düÅüncelerini merak etmesi, hayat tecrübelerini öÄüt vermeden anlatması, diyaloglarının sürekliliÄi yakın iliÅki içinde kalmalarına destek olacaktır. Ev dıÅında birlikte yapacakları aktiviteler, sosyal sorumluluk projelerine ya da babanın kendi iÅine bunaltıcı ve yorucu olmadan ergeni dâhil etmesi de ergene kendini deÄerli ve güvende hissettirecektir. Bunların yanı sıra, ergenlik döneminde alkol, madde kullanımı, arkadaÅlık iliÅkileri, Åiddet hakkında da babaların çocukları ile konuÅmaları gerekirâ dedi.
Babaların kendini kontrol etmeyi öÄrenmesinin de kritik rol oynadıÄını anlatan Eryılmazâa göre konu hakkında yapılan çalıÅmalar; yaramaz, üzgün ya da kontrolünü kaybeden çocukların davranıÅları karÅısında sakin bir Åekilde davranan babaların erkek çocuklarının daha az saldırgan olduÄunu, kız çocuklarının ise arkadaÅları ile daha az sorun yaÅadıÄını gösteriyor. Ãte yandan, babanın çocuklarına karÅı disiplin de saÄlaması gerekiyor. Peki, bu nasıl yapılmalı?
âÃncelikle babanın kendi duygularını ve beden dilini özellikle ellerini kontrol altına alması gerekmektedirâ diyen Eryılmaz, âÃocuÄuna baÄıran, döven, vuran ya da bir eÅyaya zarar veren babalar aslında disiplin vermekte baÅarısız olup sadece kötü davranıÅın modeli haline gelir.
Ãünkü kontrolü kaybettiklerinde çocuklarının saygısını da kaybederler. Ne yazık ki birçok baba çocuklarını kontrol edemediÄinde hüsrana uÄrar, kendi öfkesini kontrol edemez ve aslında ne yapacaÄını da tam olarak bilemez. Baba olmak demek çocukla arkadaÅ olmak demek deÄildir.
ÃocuÄun kendini güvende hissedebilmesi için sınırlara da ihtiyacı vardır. Ä°stenmeyen söylemleri ya da davranıÅları olduÄunda ona fiziksel ya da duygusal Åiddet uygulamadan ancak kararlı ve tutarlı bir Åekilde, anne ile ortak bir tutumla sınır koyması gerekmektedirâ dedi.
Ä°YÄ° BABA OLMAK Ä°ÃÄ°N BUNLARA DÄ°KKATâ¦
Sevginizi gösterin: Ãocukların ebeveynleri tarafından istenilmesi, kabul edilmesi ve sevildiÄini bilmesi onları güvende hissettirir. Ãzellikle babaların çocuklarına sarılmaya istekli olmaları ve bu konuda kendilerini rahat hissetmeleri önemlidir. Her gün çocuÄunuza ilgi ve yakınlık göstermeniz çocuÄun sevildiÄini bilmesinin ve hissetmesinin en iyi yoludur.
ÃocuÄun annesine saygı gösterin: Babaların yapabilecekleri en iyi Åey çocuÄun annesine saygı göstermeleridir. EÄer evliyseniz evliliÄinizi güçlü ve canlı tutmaya çalıÅın. EÄer boÅanmıÅsanız, hala anneye karÅı saygılı ve destekleyici olmanız önemlidir. Birbirine saygı duyan anne babalar çocuklarına da güvenli bir dünya saÄlar ve böylece çocuk kendini de saygı duyulan ve kabul edilen bir birey olarak görür.
Ãocuklarınızla birlikte zaman geçirin: ÃocuÄunuzla vakit geçirdiÄinizde, sizin için ne kadar önemli ve deÄerli olduÄunu hissedecektir. EÄer sürekli yoÄunsanız ve onunla vakit geçirmiyorsanız, o da sizin söylediklerinizi dinlemeyecektir. Ãocuklar çok hızlı büyürler, Åimdi kaçırdıÄınız fırsatlar ve birlikte yapmadıklarınız hem Åimdi hem de ilerleyen zamanda çok Åeyi de beraberinde götürecektir.
Onu dinlediÄinizi hissetmesini saÄlayın: Ãzellikle ülkemizde çocuklar ile babanın arasında köprü kurmaya çalıÅan kiÅiler annelerdir. Bu yüzden babalar çocuÄun yaÅadıÄı problemleri ya da yaptıÄı davranıÅları anneden öÄrenirler. Ãocuklarınızın düÅüncelerini veya problemlerini dinleyin ve bunun için zaman yaratın.
Sevgi ile disiplin verin: Her çocuÄun rehberliÄe, disipline ve sınıra ihtiyacı vardır. Ancak cezalara deÄil. ÃocuÄun olumsuz davranıÅlarının sonuçlarının ne olacaÄına yönelik konuÅun ve gerekirse hatırlatma yapın. Olumlu, istenilen davranıÅlarını ise manevi ödüllerle (sarılmak, aferin demek gibi) pekiÅtirin. Açık, net, tutarlı ve sakin Åekilde sınır koyan babaların çocukları, nerede ne zaman durmaları gerektiÄini bilir, sevilen biri olduklarını hisseder ve güvende olduklarını bilirler.
Rol model olun: Babaları ile birlikte vakit geçirerek büyüyen kız çocukları erkekler tarafından saygı görmenin nasıl olduÄunu bilir ve gelecekteki eÅlerini de bu Åekilde seçerler. Erkek çocukları ise, hayatta en önemli üç Åeyi yani dürüstlüÄü, alçakgönüllülüÄü ve sorumluk sahibi olmayı babalarından öÄrenirler.
ÃocuÄunuzun öÄretmeni olun: Babaların hayata yönelik öÄreteceÄi birçok Åey vardır. ÃocuÄa doÄruyu yanlıÅı göstermek, yapabileceklerinin en iyisini yapmaları için cesaretlendirmek ve iyi seçimler yapmayı öÄretmek babaların görevidir.
Birlikte yemek yiyin: ÃÄünleri birlikte yemek saÄlıklı aile yaÅamının en önemli parçasıdır. Bu yemekler sırasında tüm aile üyelerinin birlikte sohbet etme ve paylaÅma Åansları da olur. Bu zamanlar aslında babaların çocuklarını dinleme, anlama, konuÅma ve öÄüt vermeleri için iyi fırsattır.
Ãocuklarınıza kitap okuyun: Günümüzde televizyon, tablet ve telefonlar, bizim olduÄu kadar çocukların da hayatını ele geçirmiÅ durumda. Ãocuklar, okuyarak, görerek, yaparak ve duyarak en iyi Åekilde öÄrenirler. Ãocuklarınız daha çok küçük yaÅtayken onlara kitap okuyun. Büyüdüklerinde kendi kendine okumaları için cesaretlendirin. Onlara okumayı sevmeyi aÅılamak kiÅisel ve kariyer geliÅimlerinde ömür boyu katkı saÄlayacaktır.
Unutmayın babaların iÅi hiç bitmez: Ãocuklar büyüyüp evden ayrıldıklarında bile babalarının öÄütlerine ve bilgeliÄine ihtiyaçları vardır. Okula gitmek, yeni bir iÅe baÅlamak ya da evlenmek. Konu ne olursa olsun babalarının kendi hayatlarında ve geleceklerinde her zaman önemli bir yeri vardır.
