UPS MD-11 Uçak Kazasında Son Durum

UPS MD-11 Uçak Kazasında Son Durum

Bu trajik kazanın kesin nedeni, Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu (NTSB) tarafından yürütülen kapsamlı soruşturma tamamlanana kadar henüz resmi olarak belirlenmemiştir.

Ancak kaynaklar ve uzman analizleri, kazaya yol açan olaylar zincirini ve bu olayların olası kök nedenlerini ortaya koymaktadır.

İşte kaynaklara göre kazanın oluşumuna dair temel bulgular ve teoriler:

1. Kazanın Anlık Nedeni: İki Motorun Etkisiz Hale Gelmesi

Uçağın düşmesine neden olan temel sorun, kalkış için yetersiz itme gücünün (thrust) kalmasıdır. Kaynaklara göre, uçak sadece sol motorunu kaybetmedi, aynı zamanda sağ kanattaki motoru da ciddi sorun yaşadı:

A. Sol Motorun (Bir Numara) Ayrılması

NTSB, uçağın sol kanadındaki bir numaralı motorun, kalkış anında pistteyken kanattan ayrıldığını CCTV güvenlik kayıtları ve pistteki kalıntılarla doğrulamıştır.

• Motorun ayrılması, kanat bölgesinde büyük bir alev topuyla sonuçlanmıştır.
• Motor, uçağın kalkıştan vazgeçemeyeceği hız olan V1 hızını geçmesinden sonra ayrılmış olabilir (V1 ile ‘Rotate’ (dönüş) hızı arasında). Pilotlar bu hızdan sonra kalkışa devam etmek zorundadır.

B. Sağ Motorun (Üç Numara) Arızalanması

Görgü tanığı videolarının ve uzman incelemesinin güçlü bir şekilde işaret ettiği üzere, ayrılan sol motordan fırlayan enkaz, sağ kanattaki üç numaralı motora hasar vermiş ve bu hasar motorun kompresör durması (compressor stall) yaşamasına neden olmuştur.

• Kompresör durması, motorun arkasından çıkan küçük alev parlamaları olarak video kayıtlarında görülmüştür.
• Kompresör durması, motorun tam güç vermesini engeller ve itme gücünü büyük ölçüde azaltır.

C. Yetersiz İtme Gücü

MD-11 uçağı (üç motorlu bir kargo uçağıdır) iki motorla tırmanmak üzere tasarlanmış olsa da, sol motorun tamamen kaybolması ve sağ motorun kompresör durması nedeniyle, mürettebatın elinde yalnızca kuyruktaki iki numaralı motor tam işlevli kalmıştır. Uzmanlar, uçağın tek bir motorla tırmanamayacağını ve uçuşu sürdüremeyeceğini belirtmektedir.

Bu yetersiz itme gücü nedeniyle, pilotların kahramanca çabalarına rağmen uçak havada tutunamamış, sadece 40 ila 50 fit yüksekliğe kadar çıkabilmiş ve hemen ardından kontrolü kaybederek yere çarpmıştır.

2. Sol Motor Ayrılmasının Olası Kök Nedenleri

Soruşturmanın ana odağı, sol motorun neden kanattan ayrıldığıdır. Kaynaklarda birden fazla olasılık sıralanmıştır:

A. Yapısal Pilon Arızası

Motoru kanata bağlayan yapı olan pilonun yapısal arızası veya bağlantı noktalarındaki çatlaklar ya da malzeme kusurları.

• Tarihsel Miras: MD-11’in öncülü olan DC-10 uçakları, 1970’lerde pilon arızaları nedeniyle kaza yaşamışlardı. Ancak geçmişteki bu arızalar genellikle uçağın yanal G kuvvetlerine maruz kalmasıyla ilişkilendirilirken, bu kaza düz bir kalkış sırasında gerçekleştiği için uzmanlar bu ihtimalin daha düşük olduğunu, ancak yine de mümkün olduğunu belirtmektedir.

B. Kontrolsüz Motor Arızası (Uncontained Engine Failure)

Motorun kendisinin felaketle sonuçlanan bir arıza yaşaması (örneğin, bir fan kanadının ayrılması) ve bunun sonucunda fırlayan parçaların motor pilonunu parçalayarak motorun ayrılmasına neden olması. Uzmanlar, uçağın düz ilerlemesi nedeniyle bu senaryonun pilon arızasına göre daha olası olduğunu düşünmektedir. Fırlayan parçalar, aynı zamanda karşı kanattaki motoru da vurmuş olabilir.

C. Bakım veya Yeniden Kurulum Hatası

Kalkış sırasında motorun ayrılmasına neden olabilecek zayıflıklar oluşturan yanlış bakım prosedürleri, hatalı yeniden kurulum veya gözden kaçan hasarlar.

• Önceki Benzer Kazalar: American Airlines Uçuş 191 kazasında, motorun düşmesine aylar önce bir forkliftin pilona verdiği hasarın neden olduğu tespit edilmişti.
• Yakın Zamandaki Bakım: Bu MD-11F uçağı, kazadan kısa bir süre önce (3 Eylül – 18 Ekim tarihleri arasında) San Antonio’da ağır bakımdan geçmişti. Medya raporları, bu bakım sırasında yakıt tankındaki korozyon kaynaklı bir çatlakla ilgili çalışmalar yapıldığını kaydetmiştir. NTSB, bu son bakım kayıtlarına odaklanacaktır.

3. Soruşturmanın Durumu

NTSB, kazanın nedenini belirlemek için kapsamlı bir çalışma yürütmektedir. Kokpit Ses Kayıt Cihazı (CVR) ve Uçuş Veri Kayıt Cihazı (FDR) (kara kutular) kurtarılmış ve analiz için DC’deki laboratuvara gönderilmiştir.

NTSB, ayrıca pist üzerinde yabancı cisim kalıntısı (FOD Walk) taraması yaparak motor parçalarını toplamış ve incelenmek üzere bir depoda bir araya getirmektedir.

Özetle: Uçağın düşme nedeni, sol motorun ayrılmasıyla tetiklenen bir olaylar zinciridir. Bu ayrılma, V1 hızından sonra meydana geldiği için pilotlar kalkışa devam etmek zorunda kalmış, ancak ayrılan motordan fırlayan parçaların sağ motora zarar vermesi sonucu yeterli itme gücünü kaybetmiş ve pist sonundaki binalara çarpmıştır. Motorun ilk ayrılmasının kök nedeni (pilon arızası mı yoksa motorun patlaması mı), NTSB’nin nihai raporunda netleşecektir.

Bu karmaşık olaylar dizisi, bir kazağın sökülen ipliği gibidir: tek bir zayıf nokta (motor bağlantısı veya motorun kendisi) felaket anında ortaya çıkar ve tüm yapısal bütünlüğü çökertir, kurtarma çabalarını neredeyse imkansız hale getirir.