RADAR (Radio Detection And Ranging)

0
283

Radar, radyo dalgası yardımı ile cisimlerin bir bölgeden, yüzeyden veya cisimden yansıması prensibini kullanır. Bu prensip sayesinde nesnenin hızı, mesafesi ve kendisinin belirlenmesi gibi alt uygulamaların gerçekleştirilmesi mümkündür. Bütün radar sistemlerinin ortak özelliği önce hedefi tespit etme sonra ona olan uzaklığı belirleme şeklindedir. 

Havacılıkta kullanılan radar sistemlerini yerde bulunan ve  uçakta bulunan radar sistemleri olarak ikiye ayırmak mümkündür:

1-PSR (Primary Surveillance Radar – Birincil Gözetim Radarı)

Hava trafiğinin düzenlenmesinde kullanılır amaç belirli bir bölgede Uçan uçakları tespit edip  hava trafik kontrolörüne sunmaktır.  Kuş kümelerini ve sağanak yağışları tespit edebilir. Verici yerdedir. 360º dönme yeteneği olan primary radar ile menzili içerisindeki tüm uçakların ve hatta sağanak yağışların istasyona olan uzaklıklarını ve yönlerini saptamak mümkündür. Dairesel bir sistemdir. Menzili içerisinde uçan uçakların istasyona olan uzaklıklarını ve yönünü saptar.

2-SSR (Secondary Surveillance Radar – İkincil Gözetim Radarı)

Bu radar sistemi uçağa olan uzaklığı, yönünü, irtifa ve kimlik bilgilerini elde etmemizi sağlar. Hem uçakta hem de yerde transponder vardır. 1030 Mhz’de soru sinyalleri gönderir. Bu sinyaller uçak tarafından alınır ve transponder vasıtası ile irtifa ve kimlik bilgileri kodlanarak cevap sinyali yer istasyonuna gönderilir. İletimde darbe modülasyonu kullanılır.

Doppler Radarı

Uçak üzerinde bulunur ve yer hızının ölçülmesi amacıyla kullanılır. Çalışma prensibinde Doppler Etkisinden faydalanılmıştır. Doppler prensibi yayın yapan bir vericinin hareketli bir alıcıdan yansıdıktan sonra frekansında meydana gelen değişikliğin ölçülmesi prensibine dayanmaktadır. Bu sayede radar sinyallerinin sabit cisimlerden yansıma problemlerinin önüne geçilmiştir.  Uçağa göre yer hareketli kabul edilebileceğinden, yere dalga gönderilerek yerden yansıyan dalganın frekansındaki değişme hesaplanıp uçağın yere göre hızı saptanabilir.

Uçak Bordo Radarı

İki ayrı işlevi vardır:  

1- Meteoroloji: Kuvvetli türbülansların sağanak yağışların ve yoğun bulut kümelerinin önceden saptanması

2- Mapping: Uçağın üzerinden geçeceği bölgenin yer haritasının bir ekran üzerine çıkarılması

Uçak bordo radarı genelde uçağın burun bölümüne yerleştirilir. Bordo radarının yatay olarak ± 90º ‘ lik bir alan tarama kabiliyeti vardır (5 saniyede bir tarama).

GCA (Ground Control Approach)

Genelde askeri amaçlı uçaklarda kullanılan, yerden kontrolör yardımıyla uçağın piste inişini sağlayan radar sistemidir.  Uçak piste ininceye kadar pilot, kontrolörün verdiği talimatlar doğrultusunda hareket eder. Kontrolör ise radar ekranından elde ettiği bilgilerle gerekli yönlendirmeyi yapar. İki alt elemanı vardır:

1-SRE (Surveilance Radar Equipement) Gözetim Radarı Ekipmanları

Terminal sahası içerisindeki uçağı PAR menziline girinceye kadar havaalanına yaklaştırır. Sürekli dikey tarama yapar.

2-PAR (Precision Approach Radar) Hassas Yaklaşım Radarı

Yaklaşma hattına merkezlenmiş bir ekran üzerinde uçağın uzaklığı, yönü ve pozisyonunun görüntülenmesini sağlayan bir radar sistemidir. Bu sayede kontrolör ekrandan gördükleri doğrultusunda uçak piste ininceye kadar pilota kılavuzluk eder.