HAVAYOLU İLE TAŞINAN TEHLİKELİ MADDELERİN SINIFLANDIRILMASI

0
546

Tehlikeli Maddelerin Tanımlanması

Tehlikeli madde kavramı en genel anlamıyla sahip olduğu kimyasal, fiziksel ve biyolojik birtakım özelliklerinden dolayı canlı cansız varlıklar ve çevre için risk oluşturan madde ve nesneler olarak tanımlanmaktadır. Havacılıkta tehlikeli madde kavramı ise taşınması esnasında sağlığa, emniyete, diğer varlıklara ve çevreye zarar verme riski taşıyan madde veya nesneler olarak ifade edilmektedir.

IATA Dangerous Goods Regulations (DGR) Kitabında tehlikeli maddeler değişik özelliklere sahip 9 farklı sınıfa ayrılmaktadır. Bu doğrultuda sınıfların etiketleri ve uygulanacak işlemleri birbirinden farklılık göstermektedir. DGR kitabında yan yana bekletilmemesi ve paletleme yapılmaması gereken farklı sınıflardaki tehlikeli maddeler belirtilmiştir.

Sınıf 1:Patlayıcılar

Alt Sınıf 1.1: Kitle Halinde ve Birden PatlayanlarÖrneğin: Dinamit (%75 TriNitroGliserin+%25 Dolgu), TNT(TriNitroToluen), Barut
Alt Sınıf 1.2Parça Fırlatan Fakat Kitle Halinde PatlamayanlarÖrneğin: Fişek, Kapsül
Alt Sınıf 1.3Alevli Patlayanlar (Daha çok yangın riski olan maddelerdir.)Örneğin: Havai Fişek
Alt Sınıf 1.4: Düşük Zarar Veren PatlayıcılarÖrneğin: Fünye, Maytap
Alt Sınıf 1.5: Patlaması Zor Fakat Kitle Halinde PatlayabilenlerÖrneğin: Amonyum Nitrat-Fuel Oil Karışımı
Alt Sınıf 1.6: Patlaması Zor ve Kitle Halinde Patlama Tehlikesi Olmayanlar

Sınıf 2 :Gazlar

Alt Sınıf 2.1: Yanıcı Gazlar Örneğin : LPG, Hidrojen, Asetilen. [Kapalı hacimde
tüm yanıcı gazlar kimyasal patlama tehlikesi oluşturur.]
Alt Sınıf 2.2: Yanıcı ve Zehirli Olmayan GazlarÖrneğin: Azot, Oksijen(yakıcı)
[Tüm gazlar basınçlı taşınır ve fiziksel patlama tehlikesi vardır.]
Alt Sınıf 2.3: Zehirli GazlarÖrneğin: Boğucu gazlar; Karbon Dioksit, Tahriş edici gazlar; Klor, Toksik gazlar; Fosgen

Sınıf 3 :Yanıcı Sıvılar

Alt Sınıf 3.1 Alev alabilen sıvılar; Parlama (Flash) noktası 60.5 o C den aşağı olan maddelerÖrneğin: Benzin, Benzol, Toluol, Etil Asetat, Butanon, Gazyağı,
Alt Sınıf 3.2 Yanıcı Sıvılar; Parlama noktası 60.5 – 93°C arasında olan maddelerÖrneğin: Katran, Fuel Oil, Motor Yağları

Sınıf 4 :Yanıcı Katılar

Alt Sınıf 4.1Yanıcı KatılarÖrneğin: Kırmızı Fosfor, Magnezyum, Proksilin Plastikleri, Naftalin, Kükürt, ağaç tozu, kömür tozu
Alt Sınıf 4.2: Kendiliğinden Yanabilen KatılarÖrneğin : Beyaz Fosfor, Sodyum-Potasyum ve Kalsiyum’un Fosfor bileşikleri, Alüminyum tozları [Havasız ortamda saklanılır]
Sınıf 4.3: Suyla Temas Ettiğinde Yanıcı Gaz Çıkaran MaddelerÖrneğin: Sodyum, Potasyum, Kalsiyum metalleri, bu metallerin peroksitleri, Kalsiyum Karbür

Sınıf 5 : Oksitleyici Maddeler ve Organik Peroksitler


Alt Sınıf 5.1
Oksitleyici (Yakıcı) Maddeler; Bünyelerinde bulundurdukları Oksijen nedeniyle yakıcı etki gösterirler.
Örneğin: Hidrojen Peroksit, Perklorik Asit, Sodyum-Potasyum Nitratlar, Kloratlar, Perkloratlar, Kromik Asit,

Alt Sınıf 5.2
Organik Peroksitler; Kendiliğinden parlayarak parçalanma, çok hızlı yanma, şok veya sürtünme etkisine duyarlılık. Başka maddelerle hızlı şekilde birleşme ve göze zarar verme özellikleri gösterirler.
Örneğin: Benzoil Peroksit, Perasetik Asit, Asetil Peroksit Çözeltisi

Sınıf 6:Toksik ve Mikrop Bulaştırıcı Maddeler


Alt Sınıf 6.1: Toksik (Zehirli) Maddeler
; ; Deri ve göz soğurması, Mide-bağırsak yolu ve Solunum yolu ile zehirleyebilirler
Örneğin: Anilin, Arsenik, Metil Bromür, Triklor Etilen, Demir Silisyum, Çinko Fosfit, Siyanürler, Talyum-Baryum-Antimon-Kurşun bileşikleri,
Alt Sınıf 6.2: Bulaşıcı hastalık muhteviyatlı maddelerÖrneğin: Antraks, Tıbbi atıklar.

Sınıf 7: Radyoaktif Maddeler

Radyoaktif maddeler; İyonize ışınlar yayarak atom ve moleküllerdeki elektronları yerinden koparmak suretiyle ışın hastalıkları oluştururlarÖrneğin : Radyoterapi işleminde kullanılan aktif gama kaynakları; Kobalt, Nükleer tıp laboratuvarlarındaki kaynaklar; Teknesyum [Tc-99], RADYOAKTİF M. İyot [I-131], Paratonerlerde bulunan radyoaktif maddeler; Amerikyum [Am-241]

Sınıf 8: Aşındırıcı (Korozif) Maddeler

Aşındırıcı sıvılar; Kuvvetli asitler ve bazlar. Demir, Alüminyum gibi bazı metalleri aşındırdıkları gibi canlıları dağlayıcı
özellik gösterirler
Örneğin: Asitler: Hidroklorik Asit (Tuz ruhu), Sülfürik asit, Nitrik Asit (Kezzap), Bazlar: Sodyum Hidroksit (Kostik), Potasyum Hidroksit

Sınıf 9: Diğer Tehlikeli Maddeler

Diğer tehlikeli maddeler; Yukarıdaki sınıflandırmanın dışında kalan
tehlikeli maddeler
Örneğin: Asbest, Malathion (Pestisid), Amyant

Tehlikeli Maddelerin Ambalajlanması

Ambalajlama Şartları

  • Maddenin ambalajlanmasında iç içe kaplar kullanılmışsa, iç kaptan dış kaba sızma olmamalıdır. Cam, seramik gibi kırılgan malzemeden yapılmış iç kaplar ile ambalajlamada, kırılmanın önlenmesi için iç ve dış kaplar arasında şok direncine sahip uygun destekleme malzemeleri kullanılmalı veya benzeri önlemler alınmalıdır.
  • Ambalaj kabı, içine konulan maddeden etkilenmemeli, onun özelliklerini değiştirmemelidir.
  • Havayolu ile taşınacak her türlü ambalaj kabının hava basıncı değişimlerinin etkisiyle karşılaştığında dayanıklı olacak şekilde tasarlanması gerekir.
  • Ambalaj olarak kullanılacak her türlü madde, malzeme ve araç, kullanım amacına uygun fonksiyon testlerinden geçirilir.

Ambalaj Kaplarının Genel Görünümü

  • Ambalajların şekil ve etiketleri, genel görünüm ve kapsamları, gıda maddelerinin ambalajları ile aynı veya karıştırılabilir benzerlikte seçilemez.
  • Tehlikeli maddelerin ambalaj ve kaplarına konulmasında, etiketleme ve güvenlik tavsiyelerine uyulmalıdır.

ETİKET VE İŞARETLER

Her tehlikeli madde paketinin ya da tehlikeli madde içeren her overpack’in IATA DGR talimatlarına uygun olacak biçimde gerekli bütün etiket ve işaretler göndericinin sorumluluğundadır. Her paket gerekli bütün etiket ve işaretleri yapıştırmak için yeterli alan sahip olacak ebatta olmalıdır.

Paket ya da overpack üzerinde bulunması gereken bütün işaretlemelerin, başka herhangi bir etiket ve işaretleme tarafından üstü örtülmemeli ya da gizlenmemelidir.

ETİKETLER VE İŞARETLER İŞARETLEME TİPLERİ: İki tip işaretleme vardır;

1. Paketin tasarım ve özelliklerini gösteren işaretlemelerdir. Bu işaretlemeler, normalde paket üretici tarafından işaretlenmesine rağmen sonuç olarak göndericinin sorumluluğundadır. Limited Quantity paketler için bu işaretleme gerekli değildir.

2. Belirli bir maddenin taşınması için belirli bir paketin kullanımını tanımlayan işaretlemelerdir. Bu işaretlemelerin uygulanması sadece göndericinin sorumluluğundadır.

https://www.iata.org/en/publications/dgr/

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here