Anasayfa / Havacılık / SMS – PROBLEMLERİN KAYNAĞI İNSAN MI? 36

SMS – PROBLEMLERİN KAYNAĞI İNSAN MI? 36

SMS –     Problemlerin  Kaynağı İnsan mı?  36

 

Havacılıkta  uçak kazalarında  %90 insan hatasının payı büyüktür. Ancak bu durum sadece havacılığa özgü değildir. Bunu diğer kazalarda da insan faktörü %90 civarındadır.  Bunun yanısıra hava taşımacılığı diğer ulaştırma çeşitliliklerine göre daha karmaşıktır. Bu yüzden havacılıkta SAFETY MANAGEMENT SYSTEM’e çok büyük  önem verilir.

 

Bir Amerikan basın kaynağına göre; 1960-1985 yılları arasında meydan gelen 476 uçak kaza sebebi olarak belirlenen etkenler ve oranları şunlardır;

Kaza sebebi                                      Hata oranı

Kokpit ekibi                                      %73

Uçak ve sistemlerinin dizaynı     %10

Hava koşulları                                  %5

Hava Trafik kontrol sistemleri    %4

Bakım                                                  %3

Diğer                                                    %4

 

1987-1996 yılları arasındaki toplam uçak kazasının sebebi olarak belirlenen etkenlerin oranları;

Kaza sebebi                                      Hata oranı

Kokpit ekibi                                      %72

Uçak ve sistemlerinin dizaynı     %9

Bakım                                                 %6

Hava koşulları                                  %4

Hava Trafik kontrol sistemleri    %3

Diğer                                                   %6

 

Yukarıdaki veriler karşılaştırıldığında bakım hatalarından kaynaklanan kaza oranının %3’den  %6’ya tırmandığı görülüyor. Dolasıyla uçak bakımları  ile ilgili yazılı prosedürlere titizlikle uyulması gerektiği anlaşılıyor.

 

 

1982-1991 Airbus tarafından yapılan araştırmalarda ise gerçekleşen uçak kazalarında bakım kaynaklı hatalara;

 

Kazanın nedeni                                     Ölü sayısı

Kontrollü uçuşta yere çarpma          2169

Bakım                                                       1481

Kontrolün kaybedilmesi                     1387

Kontrol kulesi ve haberleşme           1000

Yaklaşma ve iniş                                      910

Kaza mesajı yönetimi                             644

Uçuşta Yangın /Duman                         610

Diğer                                                         1341

 

Yukarıdaki kazalara baktığımızda, bunlardan birincisi teknisyenin neden olduğu hata  modelidir.  Uçak bakıma girmeden önce herhangi bir arızası olmamasına rağmen bakım esnasında hatalı uygulamalar yapılması  ve sonucunda istenmeyen bir arıza meydana gelmesi.

 

İngiliz Sivil Havacılık kuruluşuna(UK CAA) göre uçak bakımda karşılaşılan hataları şöyle sıralamıştır;

*Bazı mekanik parçaların hatalı montajı

*Yanlış parçaların takılması

*Elektrik kablolarında yapılan hatalar

*Uçakta bazı malzemlerin unutulması

*Yetersiz yağlama yapılması

*Uçak gövdedeki bazı panellerin iyi tespit edilmemesi

*İniş takımı kilitleme pimlerinin (lock pin) kalktıktan önce sökülmemiş olması.

 

Gerek uçak kazalarında gerekse yerde olan kazalarda insan faktörünü daha iyi anlayabilmek için SHELL modeli kullanılır(SMS-SHELL MODEL 16  www.aeroportist.com).

Uçak bakımlarını ve çalışanlarını performansını olumsuz yönde etkileyen ve hatalara sebep olanları şu şekilde sıralayabiliriz.

*Aşırı iş yükü

*Personel yetersizliği

*Çalışana mobbing uygulanması

*Vardiya değişimlerimlerinde iletişim kopukluğu

*Aile problemlerin performansı etkilemesi

*Zaman baskısı

*Gece vardiyasına çalışanların dinlenmeden işe gelmesi

*Havaalanı emniyet zafiyeti

*Ekipler arasında uyumsuzluk

*İşe ara verilmesi

*Donanım eksikliği

*Prosedürlerin eksikliği

*Yönetim  zafiyeti

*Düşük ücret……..

 

Örneğin 1997 yılında Tenerife /Kanarya Adaları’nda iki B747 uçağının pist üzerinde çarpışması ve 783 kişinin ölümüyle sonuçlanan kazanın sebebi;  aslında  bir insan hatasıdır. Bir daha ki yazımda buna yer vereceğim.

 

Unutmamak gerekir ki; hiçbir şey insan hayatı kadar değerli değildir. Mümkün olduğu kadar insana dayalı hata nedenlerini ortadan kaldırmaktır. Burada görev tüm havacılık kuruluşların  ciddi anlamda İNSAN FAKTÖRÜ’nü ele almalıdırlar.

Önlemlerini show yaparak ve kağıt üzerinde değil!

 

Mehmet Ali Ataman

1.Aralık.2018

Hakkında Mehmet Ali Ataman

Bunada Gözatın

Air France Travel Plus Awardsʹdan ödül kazandı

Air France Travel Plus Awardsʹdan ödül kazandı   Air France La Première seyahat kiti Travel …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

<